Выніковае сачыненне па літаратуры 2018. Тэма выніковага сачыненні па літаратуры. «Мэты і сродкі».
Разгледзім паняцця «мэта» і «сродак» з розных бакоў.
сінонімы: намер, канчатак, заданне, задача, задума, план, праект, разлік, мішэнь; мета, віды, канец, мара, ідэал, імкненне, прадмет (найсаладзейшую мар), каб; самамэта, намер, мяжа мараў, вышэйшая мэта, арыенцір, інтэнцыя, Телос, сэнс, ўстаноўка, прызначэнне, целеустановка, функцыя, місія, швырок, мара-ідэя
сродак — прыём, спосаб дзеянняў для дасягнення чаго-н. або тое, што служыць якой-л. мэты, неабходна для дасягнення, ажыццяўлення чаго-л.
сінонімы: спосаб, магчымасць, метад; прылада, прыстасаванне, зброю; панацэя, інструмент, сістэма, шлях, актыў, рэсурс, стан, метаду, рэцэпт, зёлкі,
Аргументы з літаратуры па кірунку «Мэты і сродкі»
Аўтар: Guru · Апублікавана 2017/09/30 · Абноўлена 2017/10/05
Пытанне пра мэту і сродках яе дасягнення спрадвеку хваляваў чалавецтва. Многія пісьменнікі, філосафы і грамадскія дзеячы разважалі над ім і прыводзілі гістарычныя, жыццёвыя і літаратурныя аргументы, каб даказаць свой пункт гледжання. У рускай класіцы таксама знайшлося нямала адказаў і прыкладаў, якія даказваюць, як правіла, сцвярджэнне аб тым, што шляхі дасягнення павінны ва ўсім адпавядаць таму, што трэба дасягнуць, інакш яно губляе ўсялякі сэнс. У дадзенай падборцы мы пералічылі самыя яркія і паказальныя прыклады з рускай літаратуры для выніковага сачыненні па кірунку «Мэты і сродкі».
- У рамане Пушкіна «Капітанская дачка» галоўны герой заўсёды выбіраў правільныя шляхі для дасягнення мэтаў, зрэшты, не менш высакародных. Дзякуючы гэтаму, з някемлівай дваранскага недалетка Грынёў ператвараецца ў афіцэра, шчырага, гатовага ахвяраваць жыццём у імя абавязку. Присягнув на вернасць гаспадарыні, ён сумленна нясе службу, абараняючы крэпасць, і нават смерць ад рукі разбойнікаў-бунтаўшчыкоў не палохае яго. Гэтак жа шчыра ён дамагаўся добразычлівасці Машы, і дамогся. Антыпод Пятра Грынёва ў рамане — Швабрин — наадварот, выкарыстоўвае любыя сродкі для дасягнення мэты, выбіраючы самыя подлыя з іх. Ступіўшы на шлях здрады, ён мае на асабістую выгаду, патрабуе ўзаемнасці ад Машы, не грэбуючы пры гэтым чарніць яе ў вачах Пятра. У выбары мэтаў і сродкаў Аляксей рухомы душэўнай баязлівасцю і карысцю, таму як пазбаўлены уяўленняў аб гонару і сумлення. Марыя не прымае яго па гэтай прычыне, бо добрай мэты не дамагчыся падманам.
- Якой павінна быць канчатковая мэта, калі сродкамі да яе дасягненню становяцца жорсткасць, падман і чалавечыя жыцці? У рамане М.Ю. Лермантава «Герой нашага часу» мэты Рыгора Пячорын імгненных, заключаны ў жаданні секундных перамог, для дасягнення якіх ён выбірае складаныя, а часам і жорсткія сродкі. У яго перамогах скрыты ўпарты пошук жыццёвага сэнсу, які герой не ў сілах здабыць. У гэтым пошуку ён губіць не толькі сябе самога, але і ўсіх, хто акружае яго, — князёўну Мэры, Бэлу, Грушницкого. Каб ажывіць ўласную душу, ён гуляе пачуццямі іншых, міжволі становячыся прычынай іх няшчасцяў. Але ў гульні з уласным жыццём Рыгор безнадзейна прайграе, губляе тых нямногіх людзей, якія былі яму дарогі. «Я зразумеў, што гнацца за загінулым шчасцем безразважна» — кажа ён, і мэта, на дасягненне якой пакладзена столькі сіл і чужога гора, аказваецца прывіднай і недасяжнай.
Ён уступае ў барацьбу з фамусовским грамадствам, кідае выклік Молчалину, які ішоў на падман і крывадушнасць, каб атрымаць высокую пасаду. Нават у любові Аляксандр аказваецца прайгралі, бо не апаганьвае мэта подлымі сродкамі, адмаўляецца ўціснуць шырыню і высакароднасць свайго сэрца ў вузкія рамкі агульнапрынятых і пахабных паняццяў, якімі мільгае дом Фамусова.
Чалавек каштоўны справамі сваімі. Але не заўсёды ўчынкі ягоныя, хай нават падначаленыя высокай мэты, аказваюцца добрымі. У рамане Ф.М. Дастаеўскага «Злачынства і пакаранне» Радзівон Раскольнікаў вырашае для сябе важны з пункту гледжання маральнасці пытанне: ці апраўдвае мэта сродкі? Ці можа ён, згодна з сваёй тэорыі, распараджацца жыццямі людзей па сваім меркаванні?
Адказ крыецца ў назве рамана: душэўныя пакуты Раскольнікава, пасля здзейсненага ім злачынствы, даказваюць, што яго разлік быў няслушным, а тэорыя — памылковай. Мэта, у аснове якой ляжаць няправедныя і антыгуманным сродкі, абясцэньваецца сама сабой, становіцца злачынствам, за якое рана ці позна трэба будзе панесці пакаранне.
У рамане М.А. Шолахава «Ціхі дон» лёсы герояў змеценыя рэвалюцыйнай стыхіяй. Рыгор Мелехов, шчыра веруючы ў шчаслівае і выдатнае камуністычнае будучыню, гатовы аддаць жыццё за дабрабыт і росквіт свайго роднага краю. Але ў кантэксце жыцця светлыя рэвалюцыйныя ідэі аказваюцца не заможнымі, мёртвымі. Рыгор разумее, што барацьба паміж белымі і чырвонымі, накіраваная, здавалася б, на «выдатнае заўтра», на справе ўяўляе сабой гвалт і расправу над бездапаможнымі і нязгоднымі. Бліскучыя лозунгі аказваюцца падманам, і за высокай мэтай хаваецца жорсткасць і самавольства сродкі. Высакароднасць душы не дазваляе яму змірыцца са злом і несправядлівасцю, якія ён назірае вакол. Якога мучыла паняверка і супярэчнасцямі, Рыгор спрабуе знайсці адзіна правільны шлях, які дазволіць яму жыць сумленна. Ён не ў стане апраўдаць шматлікія забойствы, здзяйсняныя ў імя прывіднай ідэі, у якую больш не верыць.
Раман А. Салжаніцына «Архіпелаг ГУЛАГ» — даследаванне, звязанае з палітычнай гісторыяй СССР, па словах Салжаніцына — «вопыт мастацкага даследавання», у якім аўтар аналізуе гісторыю краіны — утопіі, узводзіць ідэальны свет на абломках чалавечых жыццяў, шматлікіх ахвяр і хлусні, замаскіраванай пад гуманныя мэты. Цана за ілюзію шчасця і спакою, у якіх няма месца індывідуальнасці і іншадумства, аказваецца занадта высокай. Праблематыка рамана разнапланавыя, паколькі ўключае ў сябе мноства пытанняў маральнага характару: ці можна апраўдаць зло ў імя дабра? Што аб’ядноўвае ахвяраў і іх катаў? Хто нясе адказнасць за дасканалыя памылкі? Падмацаваная багатым біяграфічным, даследчым матэрыялам, кніга прыводзіць чытача да праблемы мэты і сродкі, пераконваючы яго ў тым, што адно другое не апраўдвае.
Чалавеку ўласцівы пошук шчасця, як галоўнага сэнсу жыцця, яе найвышэйшай мэты. Дзеля яе ён гатовы ўжыць любыя сродкі, аднак не разумее, што гэта залішне. Галоўнаму герою аповяду В.М. Шукшына «боціках» — Сяргею Духанину — праявы далікатных пачуццяў даюцца зусім не проста, бо ён не прывык да неапраўданай пяшчоты і нават саромеецца яе. Але жаданне парадаваць роднага яму чалавека, жаданне шчасця, штурхае яго на вялікую марнаванне. Сродкі, выдаткаваныя на куплю дарагога падарунка, аказваюцца непатрэбнай ахвярай, бо яго жонцы трэба было ўсяго толькі ўвагу. Шчодрасць і жаданне дарыць цяпло і клопат напаўняюць некалькі агрубелую, але ўсё яшчэ чуйнай душу героя шчасцем, якое, як апынулася, не так складана здабыць.
У рамане В.А. Каверын «Два капітана» праблема мэты і сродкі раскрываецца ў проціборстве двух персанажаў — Сані і Рамонкі. Кожны з іх рухомы уласнымі мэтамі, кожны вырашае, што для яго сапраўды важна. У пошуку рашэнняў іх шляху разыходзяцца, лёс сутыкае іх у паядынку, які вызначае маральныя арыенціры кожнага, даказвае высакародную сілу аднаго, і подлую нізасць іншага. Саня рухомы сумленнымі шчырымі імкненнямі, ён гатовы на складаны, але прамы шлях, каб даведацца праўду і даказаць яе іншым. Рамонак жа перасьледуе дробныя мэты, дамагаючыся іх не менш дробнымі спосабамі: хлуснёй, здрадай і крывадушнасцю. Кожны з іх перажывае пакутлівую праблему выбару, у якім так лёгка страціць сябе і тых, каго ты па-сапраўднаму любіш.
Чалавек не заўсёды выразна ўсведамляе сваю мэту. У Рамане Л.Н. Талстога «Вайна і свет» Андрэй Балконскі знаходзіцца ў пошуку самога сябе і свайго месца ў жыцці. Яго хісткія жыццёвыя арыенціры схільныя ўплыву моды, грамадства, думку сяброў і блізкіх. Ён трызніць славай і ваеннымі подзвігамі, марыць зрабіць кар’еру ў службе, але не проста даслужыцца да высокіх чыноў, а набыць вечную славу пераможца і героя. Ён адпраўляецца на вайну, жорсткасці і жахі якой ўміг паказалі яму ўсю недарэчнасць і прывіднасць яго мараў. Ён не гатовы, падобна Напалеону, ісці да славы па костках салдат. Жаданне жыць і рабіць выдатнай жыццё іншых людзей паставіла перад Балконскай новыя мэты. Сустрэча з Наташай ўсяляе ў яго душу любоў. Аднак у імгненне, які патрабуе ад яго стойкасці і разумення, ён здаецца пад цяжарам абставінаў і адмаўляецца ад сваёй любові. Яго зноў нешта бяруць сумневы ў правільнасці ўласных мэтаў, і толькі перад смерцю Андрэй разумее, што лепшыя імгненні жыцця, яе вялікія дары заключаны ў каханні, прабачэнні і спачуванні.
Чалавека робіць характар. Ён вызначае яго жыццёвыя мэты і арыенціры. У «Лістах пра добрае і выдатным» Д.С. Ліхачова праблема мэты і сродкаў яе дасягнення разглядаецца аўтарам, як адна з найбольш важных, якія фарміруюць у юнага чытача паняцці аб гонары, абавязку, праўдзе. «Мэта апраўдвае сродкі» — формула, непрымальная для аўтара. Наадварот, мэта ў жыцці павінна быць у кожнага чалавека, але, не менш важнымі з’яўляюцца і тыя спосабы, якія ён выкарыстоўвае, каб дамагчыся жаданага. Для таго каб быць шчаслівым і знаходзіцца ў гармоніі з уласнай сумленнем, неабходна рабіць выбар на карысць духоўных каштоўнасцей, аддаючы перавагу добрым справах і выдатным думкам.
Аўтар: Валерыя Проніна
Аргументы: Чалавек і грамадства ў п’есе «На дне»
Аўтар: Guru · Published 2017/11/07
Тэма паэта і паэзіі ў вершах рускіх аўтараў
Аўтар: Guru · Published 2017/07/25
Аргументы: Мэты і сродкі ў рамане «Злачынства і пакаранне»
Аўтар: Guru · Published 2017/10/22
3 Аргумент, якой яшчэ Андрэй. Нічога не разумею.