Please complete the security check to access znanija.com
Why do I have to complete a CAPTCHA?
Completing the CAPTCHA proves you are a human and gives you temporary access to the web property.
What can I do to prevent this in the future?
If you are on a personal connection, like at home, you can run an anti-virus scan on your device to make sure it is not infected with malware.
If you are at an office or shared network, you can ask the network administrator to run a scan across the network looking for misconfigured or infected devices.
Cloudflare Ray ID: 3bef91c5e29797aa • Your IP: 5.189.137.82 • Performance & security by Cloudflare
20. Людзі, Зеўс і Праметэй
Залаты, сярэбраны і медны стагоддзя. Учыніўшы спачатку свет, потым стварылі неўміручыя багі людзей і населены яго. Шчаслівы быў род людской, жыў ён у залатым стагоддзі. Ўсё на зямлі расце ў багацці, і не было патрэбы апрацоўваць палі і сады. Бесклапотна праводзілі жыццё людзі, не ведаючы хвароб і смуткаў. Самі багі ў той залаты час нярэдка прыходзілі да людзей у госці: то параіцца, то павесяліцца на сяброўскім балі. Але завяршыўся залаты век, памерлі людзі; ператварылі іх багі ў добрых духаў, якія дораць поспех і абараняюць справядлівасць.
Другі род людзей быў ужо не такім шчаслівым — наступіў стагоддзе срэбны. Стала ў людзей менш сіл і менш мудрасці; жылі яны да ста гадоў, але бачылі шмат гора і няшчасця. У поце твару свайго здабывалі пражытак. Не прыносілі яны дароў несмяротным багам, ня слухаліся іх волі. Разгневаўся Зеўс і адправіў усіх у змрочнае царства Аіда. Там і жывуць яны, не ведаючы ні радасці, ні смутку.
На змену ім прыйшлі людзі меднага веку. Вышэй за ўсё ў жыцці любілі яны вайну, не ведалі земляробства, ня елі пладоў і хлеба, адно толькі мяса. Даў ім Зеўс велізарны рост і нязломную сілу: неўтаймоўным было іх сэрца і неадольна рукі. Зброю іх было з медзі, і меднымі ж былі іх дома. У бесперапынных войнах знішчалі яны адзін аднаго.
Зеўс і цар Ликаон. Гневаўся Зеўс і на людзей меднага стагоддзя, асабліва злавала яго цар Ликаон. Аднойчы Зеўс з’явіўся ў яго краіне ў абліччы простага смяротнага. Праўда, знакі боскасці жыхарам явіў, яны загінулі перад ім ніцма. Ликаон ж не толькі не аддаў Зеўсу гонару, але і смяяўся над усімі, хто гэта зрабіў. Вырашыў Ликаон накарміць падарожніка чалавечым мясам: калі ён — Зеўс, то, вядома, адгадае, чым яго частуюць. Разгневаўся бацька багоў і людзей на паводзіны бязбожнага цара, маланкай спапяліў яго палац, а самога звярнуў у крыважэрнага ваўка.
Патоп. Девкалион і Піра. Людзі меднага веку так вывелі з сябе Зеўса, што вырашыў ён знішчыць усіх да апошняга. «Няхай абрынецца на зямлю страшны лівень і затопіць іх», — вырашыў ён. І згінуў бы назаўжды чалавечы род, але даведаўшыся пра задумы Зеўса тытан па імі Праметэй, нездарма яго імя азначала «Предусмотрительный9rdquo ;. Зразумеў ён, што дрэнна будзе ў свеце без людзей, і вырашыў перашкодзіць Зеўсу. Аб намерах бога Праметэй распавёў свайму сыну Девкалиону, які быў чалавекам. Па радзе бацькі Девкалион пазбіваў велізарны скрыню, нацягаў у яго харчоў, а потым і сам залез туды разам з жонкай Піры.
І вось лінуў на зямлю лівень: дзень і ноч абвальваліся ўніз патокі дажджу, схаваліся пад вадой горада з усімі дамамі і храмамі, зніклі высокія горы і густыя лясы. Там, дзе раней зелянелі палі, цяпер праплывалі зграі рыб, дзе раслі лясы — гарэзавалі дэльфіны. Дзевяць дзён і начэй насіўся скрыню з Девкалионом і Піраў па хвалях, а калі спыніўся лівень, прыбіла яго да вяршыні гары Парнас, якая ўзвышалася над вадой.
З’яўленне пакалення герояў. Калі вада схлынула, Девкалион і Піра выбраліся з скрыні. Пустое і ціхае была зямля пасля патопу. Раптам зьявіўся Девкалиону веснік багоў Гермес і сказаў: «Ці ведае вялікі Зеўс тваё пабожнасьць і таму даруе табе і тваёй жонцы шчасце пачаць новы людскай род. Для гэтага павінны вы кінуць праз галаву косткі вашай прамаці «. Засмуціўся Девкалион: дзе адшукаць цяпер косткі, як выканаць волю багоў? Але здагадаўся ён: агульная прамаці ўсяго жывога — зямля, а косткі яе — камяні! Набралі яны з Піраў камянёў і сталі кідаць цераз галовы; з камянёў, кінутых Девкалионом, паўсталі мужчыны, Піраў — жанчыны. Так з’явіліся новыя людзі — пакаленне герояў. Былі яны мужныя, як людзі меднага веку, але больш гэтакія самыя пабожныя, высакародныя і справядлівыя. Хутка вежа зноў апынулася заселенай.
Праметэй і людзі. Спачатку людзі не ведалі, як супрацьстаяць грозным сілам прыроды, не ўмелі абараняць сябе ад драпежнікаў, баяліся пускацца ў плавання па бурным моры. Вырашыў Праметэй прыйсці да іх на дапамогу: пазнаёміў людзей з металамі і адкрыў таямніцу іх здабычы і апрацоўкі, ўпакорыў дзікага быка і апрануў на яго ярмо, каб той цягнуў плуг і вазіў грузы, пабудаваў першы карабель, які панёс чалавека ў бязмежны марскія прасторы, навучыў распазнаваць травы і рыхтаваць лекі. Шмат дароў паднёс людзям Праметэй.
Але Зеўс не хацеў, каб людзі былі магутныя і незалежныя, баяўся, што перастануць яны прыносіць дары багам-алімпійцам. А тут яшчэ Праметэй правёў яго. Паўстаў аднойчы спрэчка, якія часткі тушы быка людзі павінны прыносіць у ахвяру багам. Рассудзіць папрасілі Праметэя. Размаляваў ён бычыную тушу і расклаў па двух мяшкам: у адзін — усю мякаць, прыкрыўшы зверху Требухов, у другой — косткі, схаваўшы іх пад тоўстым пластом тлушчу. Спакусіўся Зеўс тлушчам і абраў другі мех. А калі зразумеў, што Праметэй падмануў яго — прыйшоў у лютасць. «Дык няхай людзі ядуць мяса сырым!» — усклікнуў ён і пазбавіў іх агню. Страшным было такое пакаранне, сталі многія гінуць ад холаду.
Праметэй здабывае людзям агонь. Не мог Праметэй спакойна глядзець, як мучацца людзі, і вырашыў даць ім агонь насуперак волі Зеўса. З’явіўся ён аднойчы на Алімп, абапіраючыся на дарожны кіёк. Ніхто не звярнуў увагі на гэты кій, і дарма: быў ён знутры пустым. Праметэй непрыкметна паклаў туды вугольчыкаў з чароўнага ачага і аднёс на зямлю. Зноў у людзей быў агонь! Перасталі яны баяцца цемры і холаду, весела затрашчалі дровы ў агменях дамоў, запаліліся ў гарах пастухоўскія вогнішчы. Зразумеў Зеўс, што Праметэй зноў перахітрыў яго.
Пандора. Але не такі быў Зеўс, каб прызнаць сваю паразу. Задумаў ён новае бедства для людзей. Паклікаў Зеўс мастакі Гефеста, загадаў яму змяшаць зямлю і ваду і зрабіць з гэтай сумесі дзяўчыну, ды такую, каб прыгажосцю і зачараваннем яна не саступала багіням. Вопратку для дзяўчыны выткала сама Афіна Палада; Афрадыта дала ёй захапляльнага хараство, а Гермес — хітры розум, выкрутлівасць і хлуслівыя гаворкі. Назвалі яе Пандора, гэта значыць «Надзеленая усімі дарамі»: бо ад кожнага з багоў і багінь атрымала яна што-небудзь у дар.
Пасудзіна Пандоры. Прывялі прыгажуню Пандоры ў дом Эпиметея, брата Праметэя. Быў ён прастадушны і даверлівы. Мудры Праметэй не раз казаў яму: «Не бяры дарункаў ад Зеўса, не любіць ён нас, пагібельныя яго дары!» Абяцаў Эпиметей брату, што наадрэз адмовіцца ад любога падарунку Зеўса. Але калі ўбачыў ён Пандоры, забыў свае клятвы, падумаў: «Якую небяспеку можа ўтойваць у сабе жанчына, нават калі яе дорыць Зеўс? Мой брат залішне асцярожны! Вазьму я выдатную Пандоры сабе ў жонкі «. І зрабіў яе гаспадыняй у сваім доме. Была ў доме Эпиметея невялікая пакой, у якой знаходзіўся закаркаваных посуд. Прынёс яго Праметэй і строга забараніў брату адкрываць. Пра забарону ведала і Пандора, і мучыла яе цікаўнасць. «Павінна быць, у нас у доме Праметэй хавае свае скарбы. Як бы на іх зірнуць? »- думала Пандора. Аднойчы, калі Эпиметея не было дома, пракралася яна ў таямнічую пакой, падышла да пасудзіны, прыадчыніла крышку. І. вылецелі з посуду Клопаты, Нягоды, Смутку, Гора, Хваробы, Голад, загнаныя туды Праметэя. Вылецелі і разляцеліся па ўсёй зямлі. Хацеў Праметэй зберагчы людзей ад іх, ды не выйшла, перашкодзіла цікаўнасць Пандоры.
Зеўс карае Праметэя. Жорстка адбілася на людзях даверлівасць Эпиметея. Але і Праметэю Зеўс не мог дараваць спробаў засцерагчы людзей ад пошасцяў. Вырашыў бог так пакараць свавольнага тытана, каб усе зразумелі, наколькі небяспечна мерацца сілай з Грамавержац, і сцерагліся яму лепш не пярэчыць. Заклікаў Зеўс сваіх прыслужнікаў, Улада і Сілу, і загадаў ім адвесці Праметэя ў дзікія месцы — на край зямлі, дзе не ступала нага чалавека.
Непрыступна ўзвышаліся там снежныя вяршыні, каля іх падножжа пенілася і грукатала моры. Там-то і загадаў Зеўс прыкаваць Праметэя да вяршыні скалы Нязломная ланцугамі. Гефест, падпарадкоўваючыся загаду Айца багоў, закаваў Праметэя ў цяжкія ланцугі. І хацеў бы ён палегчыць пакуты Праметэя, ды не мог: пільна сачылі за ўсім Улада і Сіла. І вось ужо рукі і ногі Праметэя прыцягнутыя ланцугамі да каменя, а ў грудзі яму убіты востры сталёвы клін; навекі прыбіты мяцежны тытан да скалы!
Праклёны Зеўсу і яго урозы. Пакуты не зламалі велічы і гонару Праметэя. Ні ў адным з сваіх учынкаў ён не раскаяўся і, хоць людзі не маглі палегчыць яго пакут, верыў, што не забудуцца яго добрыя справы. З высокай скалы прыкаваны Праметэй пасылаў праклёны Зеўсу, яго жорсткасці і несправядлівасці: «Ня вечна і тваё царства, напышлівы грамабой! — усклікнуў ён аднойчы. — Ведаю я таямніцу будучага, ведаю твой лёс, ведаю і як табе яе пазбегнуць — але не скажу! Ніякія мукі ня вырвуць у мяне таямніцу! «
Застрашыўся Зеўс; паслаў ён Гермеса выведаць таямніцу ў Праметэя. Але зрабiць гэта было! «Ці не прамяняю я сваіх пакут на рабскае служэнне твайму Зеўсу! — горда адказаў Праметэй. — Няма такой кары, такіх пакут, якімі мог бы ён мяне запалохаць! »-« Ну, дык вось што цябе чакае, дзёрзкі, — усклікнуў Гермес. — Ударам маланкі Зеўс скіне цябе разам са скалой у змрочную бездань. Шмат стагоддзяў правядзеш ты без сонечнага святла ў каменнай вязніцы, а калі Зеўс ізноў падыме цябе на свет, стане і гэта табе не ў радасць! Кожны дзень будзе арол исклевывать тваю печань, і кожную ноч яна будзе адрастаць для новых пакут. І будзеш ты мучыцца доўгія стагоддзі! «
Пакуты Праметэя. Нішто не магло запалохаць сэрца ганарлівага тытана, застаўся ён непахісным. І тады ўсё здарылася так, як абяцаў Гермес: у рове буры, грукаце землятрусу і святле маланак павалілася скала разам з Праметэем ў страшную бездань, у жудасны змрок. Праз шмат-шмат стагоддзяў падняў яе Зеўс на зямлю, прынёсшы новыя пакуты тытану. Страшны быў арол, які турзае штодня яго цела! Але пакуты не зламалі Праметэя!
Аднойчы ў тых месцах, дзе быў прыкаваны Праметэй, апынуўся Геракл. З жахам глядзеў ён на мукі Праметэя, час ад часу расло ў яго душы спагаду. Калі прыляцеў ўтлусьцелую арол, каб падоўжыць свой крывавы баль, Геракл ня даў яму і наблізіцца к тытану. Нацягнуў ён тугі лук і пусціў сьмяротную стралу. Працяў яна арла, і ўпаў той у бурнае мора ў самога падножжа скал.
Таямніца Праметэя і яго вызваленне. А неўзабаве прымчаўся з Алімпа Гермес і сказаў: «Бачыш, Праметэй, зноў я тут; незлопамятен Зеўс і гатовы прымірыцца з табой і пакласці канец усім пакутах, калі адкрыеш ты яму таямніцу «. — «Добра! — адказаў Праметэй. — Ты гаворыш са мною па-добраму, таму і я адкрыю тое, чаго не вырвалі ў мяне ніякія мукі. Хай грамабой не ўступае ў шлюб з Феціда, дачкой сівога Акіяна. Будзе ў яе сын, які сілай сваёй перасягне бацькі, хто б ён ні быў. Трэба аддаць Феціда за смяротнага чалавека, і народзіцца тады ў яе вялікі герой! «
Задаволены быў Зеўс. Даведаўся ён, нарэшце, страшную таямніцу, нішто больш не пагражала ягонай уладзе. Разбіў Геракл булавой кайданы Праметэя, вырваў востры клін, якім прыбіты быў тытан да скалы. Але загадаў Зеўс, каб заўсёды насіў Праметэй на руцэ кольца, у якое быў устаўлены кавалачак той скалы, у якой ён столькі стагоддзяў трываў невымоўныя пакуты.
Усе матэрыялы, апублікаваныя на сайце ў любым выглядзе, з’яўляюцца аб’ектамі аўтарскага і маёмаснага права.
Ніякія матэрыялы гэтага сайта не з’яўляюцца публічнай аферты.