І кароткае імгненне ў душы яно гарыць;

Але гэты момант ўлюбёнец муз шануе,

Як пакутнік зь зямлёю разлучаных,

У сябрах падман, ў каханні знявераныя

І яд ва ўсім, чым сэрца даражыць,

Забытыя ім: захоплены пиит

Ужо прачытаў сваё прызначэнне. (А. А. Дельвиг)

нерваў падкошваюцца ногі! (В. В. Маякоўскі)

У ход пусцілі шашкі,

Шашкі не з сталі,

Мы гуляем у шашкі. (Я. Казлоўскі)

як накладныя выдаткі

двума ці трыма. (В. В. Маякоўскі)

Па гарэлку двое збягалі,

А іншыя покудова

Бяросты понадрав. (Н. А. Некрасов)

Алег Адпомсціць неразумных варожым хазарам. (А. С. Пушкін)

Па форме прыбралі суд,

Адстаўку Мішцы далі

Каб зіму праляжаў у бярлозе стары махляр.

А Мишенька і вухам не вядзе. (І. А. Крылоў)

— фанетычныя (перадаюць асаблівасці вымаўлення);

— марфалагічныя (перадаюць асаблівасці граматыкі пэўнага дыялекту);

— лексічныя (служаць для называння прадметаў або з’яў людзьмі пэўнай мясцовасці);

— этнаграфічныя (абазначаюць рэчы ці з’явы, характэрныя толькі для нейкага вузкага супольнасці)

«Ідзі сабе міма!»

— Занадта ж ты грозны, як я пагляджу!

Бацька, чуеш, сячэ, а я адводжу. «(Н. А. Некрасов)

Дзе цыркуль дойліда, палітра і разец

Вучонай капрызе тваёй падпарадкоўваліся

І, натхнёныя, у мастацтве спаборнічалі. (А. С. Пушкін)

Сродкі выразнасці мовы: класіфікацыя. Лексічныя сродкі выразнасці

Немагчыма ўявіць мастацкую кнігу без сродкаў выразнасці. Літаратуразнаўцы вызначаюць іх як стылістычныя фігуры, якія выкарыстоўваюцца для ўзмацнення выразнасці і эмацыйнасці прамовы. Багатая стылістычнымі сродкамі кніга ніколі не пакіне чытача абыякавым, бо іх задача — прыцягнуць увагу і выклікаць пэўныя пачуцці.

Існуюць розныя тыпы класіфікацый сродкаў выразнасці. Найбольш зручнай і традыцыйнай лічыцца трохступеньчатая класіфікацыя, у якой вылучаюць наступныя ўзроўнi:

Да сродкаў выразнасці лексічнага ўзроўню адносяцца:

Вось у Рыме, напрыклад, я бачыў агурок.

Паверыш? Ну, права, яго зь гару. (І. Крылоў)

• Іронія — фраза, праўдзівы сэнс якой супрацьпастаўлены яе форме.

Пралетар разумовай працы! Работнік венікі! — усклікнуў Астап, згледзячы сагнутага ў кола дворніка. (И.Ильф — Е. Пятроў)

• Літота — мастацкае пераменшвання, так званая «зваротная гіпербала».

Ваш шпіцы, цудоўны шпіцы, не больш напёрстка. (А. Грыбаедаў)

• Метафара — фраза, якая мае пераносны сэнс і грунтуецца на аналогіі або падабенстве.

У садзе гарыць вогнішча рабіны чырвонай. (С. Ясенін)

• Метанімія, сінекдаха — слова або фраза, якое замяняе іншае, і заснавана на сумежна гэтых паняццяў.

Чытаў ахвотна Апулея, а Цыцэрона не чытаў. (А. Пушкін)

• Увасабленне — прысваенне чалавечых рысаў неадушаўлёныя прадметы, з’явам, феноменам.

Тянулись ціха дні мае. (А. Пушкін)

• Сінекдаха — від метанімія, сінекдаха, калі частка ўяўляе цэлае.

Усе сцягі ў госці будуць да нас. (А. Пушкін)

• Эпітэт — апісальны слова або фраза, якая выказвае пэўны якасць.

Я памятаю цудоўнае імгненне. (А. Пушкін)

• Аксюмарон — сумяшчэнне процілеглых паняццяў.

З кім мне падзяліцца той сумнай радасцю, што я застаўся жывы? (С. Ясенін)

• Алюзія — адсылка да вядомай асобы, падзеі ці прадмеце.

Уся ў колерах, як «Весна9raquo; Батычэлі. (А. Ахматава)

Складанне »Мастацтва» Сродкі выразнасці мовы: класіфікацыя. Лексічныя сродкі выразнасці