Татар электрон китапханәсе
Татарская электронная библиотека
Основана 12 мая 2006 г.
из открытых источников
и присланные авторами.
Контакт
Поиск
Добавить книгу
В избранное
Редкие издания
Татарские.
Крымские татары
Татарские сайты
Библиотеки
Архив
Подписка
Баннеры
Моабит дәфтәрләре
Мин ярама яптым ул яулыкны
Басар өчен агышын канымның.
Яулык минем йөрәк турында,
Батырларча алга атладым.
Исемең белән килеп сугышка,
Бу тәнемне соңгы сулышта.
Сансыз гомрем өчен сатмадым.
Волхов шаһит: изге сугыш антын
Яуганда да туплар, ядрәләр,
Кил син миңа, &9;лем, бары гомрем
«Борчылма, дип, тормыш юлдашым,
Соңгы тамчы каным тамса тамсын,
Тик антыма таплар кунмасын!»
Ант ит&9;че канлы сугышта?
Елмаермын соңгы сулышта».
Ышан, илем, шушы ант сугарды
Нишлим, нишлим, соңгы минутымда
Пистолетым итте хыянәт!
Баш ияргә шуннан башкага!
Богау салды дошман кулларыма
Нәм хурлыклы юлдан атлатты.
Шигырь булып чыга &9;ч ялкыны
Байрак булып көн дә кызара.
Канлы &9;чтән шулай кыза ла!
Яраланган, ләкин тар коллыкка
Кайгы талый йөрәк итемне.
Кич ятсам да, иртә торсам да,
Буй-сынның да сизмим кимлеген,
Юк аягым минем, юк кулым.
Бар булуым белән юклыгым.
Әйтегез, мин ятим идемме?
Мин югалттым «д»[ошман] җирендә
Анамнан да якын илемне.
Атам-анам булган булса да,
Булыр иде урным бусага.
Алтын иркем, азат тормышым,
Кая очтың киек кош булып?
Ник очмады соңгы сулышым,
Хөр чагында, дуслар, элек мин?
Татып авыр коллык җәберен
Инде белдем тәмен ирекнең!
Багышлармын калган гомерне
Канат кагынса идем,
Чулпан йолдыз калыкканда,
Туган илем, якты өем,
Очып сиңа кайтыр идем,
Ак дулкыннарын кагып,
Ярсып дәрья акканда,
Ташып ярдан ашканда,
К&9;лне томан япканда.
К&9;з алмыйча к&9;рше урманнардан
Басып торам ишегем төбендә.
Кичке ашка учак яккандыр.
«Бабакай »ның батыр егетләре
Разведкадан йөреп кайткандыр.
Кыю эшкә план корадыр.
Аның утырып кылыч кайраганын
Чәнечкеле тимер коймалар.
Сукмагыңны барлый, тикшерә.
Кич ятсам да, иртә уянсам да,
Ь.әм корал бир минем кулыма!
Керсез антын сугыш кырында.
Елмаеп, хәл сорашып,
Тибрәтеп ак чукларын,
Хуш исле саф чыкларын.
Утыра ромашка кызы,
Тик чуклары ак т&9;гел,
Кан шикелле кып-кызыл.
Ничек болай бер&9;зе
Ул кызылдан киенгән?
Ятып батыр сугышчы
Унбиш укчыга каршы;
Тамды минем чукларга.
Бик охшады Чулпанга.
Канын саклап чугымда,
Балкыйм мин таң нурында».
Тын урман ягына.
Таң кошын юксынып
Бу ике гашыйкның
Бу аңа чиксез зур
Дан булып тоела.
Сокланмый кем чыдар?!
Иркә кош — Сандугач,
Дип: «Кичә шушыннан
Яшеренеп, яр буйлап,
Минем саф, шифалы
Ул кача артыннан
Килгән яшь батырдан.
Әйт, нишлик, акыллым?
Ничек соң коткарыйк
Уйланып торды да
Коткарам мин &9;зем,
Татып яшь ачысын,
Бер генә тамчы су!
Төште тиз атыннан,
Алдына ук кунып,
Дан белән суланган
Соңгы кат талпынгач,
Кап-кара таш кала.
Таң калып бу серле
Уратылган безнең йортыбыз.
Көне буе шунда казынабыз,
К&9;рше кырлар нурга коена.
Кичә шуннан бер кош, очып килеп,
Шул коймага кунып сайрады.
Койма аша гына булса да,
Шунсы да бит безгә зур юаныч,
Җыры булып тоткын шагыйрьнең.
Дип, шагыйрьнең аяк-кулларын,
Тәнем калсын монда,
Мин суыктан, беттән, ачлыктан
&8;ләрмендер шулай, мич башында
Юк, булмады, сукыр лампа төсле,
Мондый көчле, мондый әрнешле
Шундый көчле яна алганын.
Тышта давыл иде; бертуктаусыз
Аннан чыгып тышка, йөрәк яргыч
Ачы тавыш белән сызгырды.
Яшен сукты калын имәнне.
Эчпошыргыч шомлы тынлык басты
Ут балкыды көннән яктырак.
Язганнарын җыйнап яндырды.
Давыл тынды, ал таң кабынды.’
Нинди хисләр аны ярсытты?
Язганнарын биреп җил иркенә,
Яшеннәрдән, дулкын тавыннан;
Ь.әм сорагыз, ямьсез төнне куып,
Таң тудырган көчле давылдан.
Булган чакта бөтен байлыгың.
Бер-берсеннән башка бар мәгънәсен
Аера сине якын дусыңнан.
Калдым ялгыз, саклап яңагымда
Мин чайкалып шулай йөзәрмен.
Дустым белән, язмыш, кавыштыр!
Гаҗиз калды доктор, авыру кызга
Бер дару да файда бирмәде.
Ачылды да ишек, юл киеменнән
Кайтып керде кызның атасы.
Еллар буе кызны зарыктырды
Дару эчми кинәт савыгуын.
Калтырап, к&9;тәрде кулларын.
Сугышның иң кызган чагында
Ташлады кулыннан коралын.
Әйтегез, бармы бу мескендә?
Дошманың алдында, егетем,
Я сайла кызганыч коллыкны.
Беренче юл нинди данлыклы,
Икенчесе нинди хурлыклы.
Озак йөреп бакчада,
Кичегеп кайтты кичә.
Тышта кунып булмый бит,
Койма аша сикерә.
Кайткач бар да онтыла.
Тик, кадакка эләгеп,
Юбка гына ертыла.
Йоклаган кырын ятып;
Юбка гына чайкала.
Исе китеп хатын-кыз
Юбкага карап кала.
Урам тулы хатын-кыз,
Бар да ерык юбкадан.
Бар да ерган юбкасын
Кичегеп кайтып кичә,
Төн буе улашып якында
Бит моны төн буе атышып,
Исереп кешеләр канына
Бер авыр яралы янына.
Кызганып егетне, җил белән
Тибрәнеп сыкрана ак каен.
Бер читкә тайпылды яралы. Яралының зәгыйфь сулышы
Борылып юнәлде юлына.
Яртылаш ул тайган исеннән,
Кыздырып шомполлар бастылар.
Ялгыз ак каенга астылар.
Тән буе улашып якында
Син ерактан, мин дә ерактан.
Саф булуын сиздең, ахрысы.
Эчпошыргыч ямьсез бушлыкка;
Шундый керсез, кайнар дуслыкка!
Ялкыныннан шулай кабынып
Назлы карашыңны сагынып.
Сөяксез тел кайчак алдаса да,
Яшерә алмый шатлык яшемне,
Алып китеп сине еракка,
Бу дуслыкны, бәгърем, югалтма!
Сөю дымын эчеп бер тамырдан,
&8;тсә иде яшьлек вакытлар.
Шуннан артык нинди бәхет бар?!
Ничек т&9;зим &9;лми хурлыктан!
Карап торсаң, кеше шикелле!
Нигә шулай кыза, тузына?
Яңа сауган сөтем шикелле.
Каймак белән сыйлый иркәмне!
Мин теләмим артык һичкемне!
Каймак итеп эчсен гыйшкымны.
Ул ашата икән сыерга.
Мин кибәм, мин сулам,
Чәчләремне сыйпап тарады.
Шатлыгымнан шашып, исереп.
Шунда сиздем нинди көчлелеген
Нинди якты, иркен — җир йөзе.
Кулларымда шул ук богаулар,
Баш очымда шул ук кайгыларым,
Уяныр дип, көтеп торганнар.
Тик тилертеп кайтмас язларым,
Ник төш кенә минем шатлык ларым,
Ник бетмәс өн — кайгы, газабым?!
Сине назлап хуш ис чәчкәнен.
Сыкрануы аяк астыңда.
Юк, син инде хәзер сулган гөлне
һич булмаган кебек онтылыр.
Хөкем җитте, безне чыгардылар
әм тезделәр бер буш урынга
Бу хурлыкка шаһит булырга
Урман, таулар, к&9;лләр. Бар да
Томан арасына яшренгән.
Аныц исме белән ачылган тел,
Кызыл к&9;зле, юеш танаулы.
Эт ләззәтен тоеп канында,
Без әйтербез хөкем залында.
Карар булыр кискен һәм кыска.
Бул гаеплә&9; акты фашистка.
Хәбәр булмас минем турымда,
Кайгы баскан килеш керермен.
Шул вакытта к&9;ңлем кимсенер.
Кайтыр юлым, бәлки, киселер.
Көчле булдым сугыш кырында,
Синең сөю, серле тылсым булып,
Саклап килде йөргән юлымда.
Уттан, судан исән алып кайтыр
Озакламый җилнең канатына
Төялешеп карлар килделәр.
Кабер булды бакча т&9;тәле,
Шунда &9;скән ялгыз бер ак каен
Гөл уянмас татлы йокы белән
Изелеп йоклый җирнең куенында.
Йоклар өчен ябынып юрганын.
Мин очырдым иркен далага.
Сагыш белән кипкән анага:
Кайда йөри минем улларым?
Кая илтә язмыш юлларын,
Кайтып керде ана йортына.
Салма мине сагыш утына.
Ярсып чыкты кайнар яшьләре.
Мин очырдым ерак далага.
Кайгы белән сулган анага.
Алмаз кылычы булды кулында.
Елый-елый улы сагышыннан
Мин очырдым шомлы далага,
Бер өмитем калды тормышта:
Мин к&9;рермен, бәлки, кечесен?
Тик яңратып урман буйларын,
Ишетелә быргы уйнавы.
Чик-чама юк аның сагышына.
Каршы ала котлап батырны
Таң нурлары, кошлар сайравы.
Куанычым минем, актыгым!
Алтын яше тама батырның.
Алып кайтты алмаз кылычында
Гомерләрен соңгы сулышта
Алып кайттым данлы байракта
Каршысында тора гайрәтле,
Мин очырдым иркен далага.
Сез килегез, якын дус итеп,
К&9;п кайгылар кичкән анага.
Кошларымны кырга очырдым.
Кешнәп йөри кырда атлары,
Мин аларга бирдем канымны,
Алар аны ерак калдырды.
Алып кайтты илгә ул таңны,
Кече улым, батыр лачыным.
Куандырды анай карчыгын,
Туя алмыйм тыңлап җырларын,
Минем балаларым кебекләр.
Агыла аңа картлар, балалар,
Аерып, ерак алып киттегез.
Җитәр инде, озак кунак булдым,
Урманымны, к&9;пер башымны,
Бик сагындым мине өзелеп сөйгән
Нечкә билем, кара кашымны.
Карап калды боегып сердәшем,
Менә шундый каты, аяусыз!
Салындыгыз башлап каян сез?
Беренче кат шуннан атлады?
Еракларга илтеп ташлады?
Яшьлек куша кыдырып йөрергә!
Сукбайлыкка яшьли салышып,
Шул юллардан кире алып кайта
Туган йортка йөрәк сагышы.
Аерып, ерак алып киттегез.
Ефәк чигеш булып ятып кала
Шул к&9;лмәкме булмас яшь егетнең
Сугышлардан җиңеп кайтсын дип.
Тик тагасы кала чукларын.
Хат тоттырды Дилбәр кулына.
Хатта язган: «Егтең батырларча •
&8;лде, диеп, сугыш кырында».
Каны качты юка ирненнән.
Ике генә тамчы яшь чылатты
Гөл чуклары төсле керфеген.
Китте ашгып почта б&9;легенә,
Мин бит аны көттем сагынып.
С&9;зе чындыр кебек к&9;ренде.
Егет кайта, йөзе кояш төсле,
Кабызучы гомрем иртәсен?!
Мин &9;лемнең кыргый биюен,
Терелеп бастым аякларыма.
Мескен әни мине юкка гына
Т&9;змәдемме. иксез-чиксез сабрым
Яшем белән агып беткәнче?
Чылаталмыйм кипкән ирнемне!
Богау кысты минем кулымнан.
Кояш. ул да &9;ләр минутымда
Мәхр&9;м итте мине нурыннан.
Анам кабре — туган туфрагыма
Ник кан юды йоклар урнымны?
Туфрагына таммый яшьләрем.
Яшем барсын сиңа елга булып,
Каным шытсын кызыл гөл булып.
Кардан-боздан җирне арчырга.
Яз батырга юлны ачырга.
Багор белән ваклап, ваткалап,
Дулкыннарны итте ирексез,
Болыннарны итте к&9;рексез.
Бакчалардан куды кошларны,
Ломга алыйк әрсез «дошман »ны.
Дулкынланып ташып аксыннар,
Торкылдашып к&9;ктән торналар
Баш калкытсын чирәм кырларда,
Эшлик, дуслар, ярсып, кабынып,
Җир дә туйган инде бураннан.
Себер әйдә кышны урамнан!
Умырзая безгә елмая;
Кар астыннан суза чәчәген
Ятып суыра, туктап карап тора,
Куа аны арттан, ядрә булып,
Ана каны, бала к&9;з яше.
Иштеп чыкты бала тавышын.
Кинәт, куркып, с&9;зсез катып калды,
Алып кайтты, җылы сөт эчерде,
Кулларына алып уйнатты.
Ана дәрте анда кабынды.
Балаларны кырга кудылар.
Читтән, көлеп, карап тордылар.
Зур борынлы, ямьсез бакыр к&9;зле
Исрек майор өскә калыкты.
&8;креп акты ничек елгалар;
Соңгы кабат кысып, суырып.
Көзге урман шашып шаулады.
Ишетелде калын бер имәннең
Мылтык таушы кисте карт ананың
Бер-берсенә ябышып, сарылып.
Җир елады кысып тешләрен.
Нинди ачы бу яшь, нинди кайнар.
Мондый хурлык, мондый вәхшәтне?!
&8;лем булсын нуры, ана канын,
Чолгап торган томан с&9;телде.
Беренче саф чыгы шикелле.
Шундый сәер миңа, беренче кат
Аяк баскан төсле тормышка.
Шат сурәте булып каршымда
Басып тора көләч больниц кызы,
Яшь балалар алыр уратып.
Кайгы сине хәзер кыерсытса,
Бер, ичмасам, утырып &9;з илебезнең
Аракысын, кымызын эчәрбез.
Алыштырыр Казан Кремле
«Челюскин»ны боздан коткарган к&9;к,
Кул кысарлар котлап иптәшләр.
Безнең дә бит тулы хаккыбыз.
Иң данлысы — керсез һәм нык килеш
Кайтты илгә изге антыбыз.
Без алмадык сатып гомерне,
Без чиклибез аны т&9;гелме?!
Саклар өчен халкым, илемне.
Кешеме мин илем &9;ги иткәч,
Ил гомренең тик бер чаткысы,
Арта бары аның яктысы.
Шушы &9;лем белән белдерик.
Безнең яшьлек шушы хисләр белән
Данлы иде, көчле иде бит!!
Котылдым мин, &9;лем.
«Беттем» дигән чакта, тормыш тагын
Сузды миңа кулын.
Батырам дигән саен, мин упкынның
Аның саен булдым мин тискәре,
Бу бунтарьлык нигә?
Шундый тыныч, аулак.
Юк, мин килдем сиңа давыл аша,
Чын тормышны даулап.
Тоеп ялкын көчен.
Гел очрадым сиңа, юри сине
Шундый тайгак булгач?
Ник шаша, ник таша?
Тын акса ни була,
Бер тагын, онтылып,
Кем айкый соң астын?
Ник болай ул ярсу,
Ник болай ул шашкын?
Тынычсыз син һаман?
Яттым җир астында.
Мин хәзер чыгарам
Мин хурлыйм җир астын!
Шуңарга мин ярсу,
Шуңарга мин шашкын!
Бар даруын эчеп бетердем.
Аның саен киптем, аның саен
Каны качты сулган битемнең.
Дару итеп назлы к&9;з карашын,
Елмаюын миңа эчерде.
Бер-бер төрле чирем булгандыр,
Доктор &9;зе сизә торгандыр.
Шулар белән мине кеше иттең,
Шулар белән мине терелттең.
Уйдан ерак дөнья мазасы.
Тик язасы килә, язасы.
Котырыгыз аннан, биегез!
Тик шагыйрьгә кара китерегез
Елмайсын к&9;реп шат аналар,
Барсы да татлы хуш ислеләр.
Сөекле кызлары, уллары.
Янгыннар, явымнар, давыллар,
Киселде к&9;п батыр тормышлар,
Янды зур калалар, авыллар.
Давыллы, дарылы елларда.
Сеңде бу туфракка к&9;пме яшь,
К&9;пме кан тамды бу кырларга.
Яз килде; дулкынлы, ялкынлы,
Китрегез данлыклы хөр илнең,
Йотып тир, кан һәм яшь тамчысын.
Чыктыгыз калкып җир карныннан.
Атагыз, агагыз каныннан.
Йөзегездә чаг ладыр шикелле.
Син ышанма, бәгърем!
Антым чакра алга барырга,
Хаккым бармы минем абынырга,
Хаккым бармы арып калырга?
Син ышанма, бәгърем!
Автоматым асып аркама.
Илемне һәм сине алмаштыргач,
Син ышанма, бәгърем!
Сездә минем керсез яшьләрем.
Шигъремдәге изге антына.
Бар җырымны илгә багышладым,
Гомремне дә бирәм халкыма.
Җырлап килдем тормыш языма.
Соңгы җырым палач балтасына
Башны тоткан килеш языла.
Гомрем минем моңлы бер җыр иде,
Биреп картлык, кайгы, ютәлне.
Ишегемә барсам, ишек бикле,
Шатлыкларым авыр төш кенә.
Ал яулыгын ябынып минем янга
Ташламыйсың мине һичкайчан.
Бу тарлыкта ялгыз нишләр идем,
Ярый әле син бар, ичмасам!
Бар хыялым шунда табылыр:
Ут ч&9;ленә тартып китерде.
Ярасыннан канын киптерде.
Ядрә екты ахыры егетне.
&8;лем исе аны исертте.
Йортым, бакчам, хәтта иркем дә.
Гөлләр монда бар да кибеп сулган,
Национальная библиотека Республики Татарстан
Галимджан Ибрагимов. Биобиблиографический справочник.
Биобиблиографический справочник «Галимджан Ибрагимов» посвящен классику татарской литературы, писателю, известному ученому-энциклопедисту (филологу и историку), внесшему огромный вклад в развитие татарской науки и культуры, педагогу Ибрагимову Галимджану Гирфановичу (1887-1938).
Даже емкое слово «писатель» не раскрывает полностью многогранную личность Ибрагимова, его роль в духовной истории татарского народа. Художник, воплотивший в своих произведениях основополагающие принципы социалистического реализма, критик и теоретик литературы, выдающийся ученый, государственный и общественный деятель, он был пионером новой национальной культуры.
Деятельность его многогранна, однако в данном справочнике освещается только его литературное творчество.
Биобиблиографический справочник, составленный на русском и татарском языке, состоит из 7 разделов, которые включают: биографию и справочные материалы, произведения Ибрагимова, обзор информационных источников о его жизни и творчестве , сценарные материалы, стихи, посвященные писателю, высказывания знаменитых людей о нем. фотоархив, библиографию произведений и литературы о нем, а так же ссылки на Интернет-ресурсы.
Биография. Справочные материалы
Обзор статей о жизни и творчестве Г. Ибрагимова
Произведения Г. Ибрагимова
Последнее обновление: 23 марта 2017, 17:24
Фрагмент, содержащий ошибку:
Фрагмент, содержащий ошибку: