З твораў удзельнікаў конкурсу «Чувашская кніга. Юныя таленты — 2013 ».
Анастасія Волін. Шупашкар хулі, 44-мĕш ліцэй.
«Пĕлтĕр мана Асанаў Юрый Сементер çырнă« Килĕр, килĕр, кайăксем! »Сăвă кĕнекине илсе пачĕ. Ку кĕнеке мана питĕ килĕшрĕ. Унта 36 кайăк ятне шутласа кăлартăм. Кайăкĕсем илемлĕ, кулăшла, тĕрĕллĕ кĕпесем тăхăннă. Хăш-пĕр страницăсенче кайăксене сăрăпа сăрламан вырăнсем тыя пур. Эпĕ вăл кайăксене пĕр кунтах тĕрлĕ сăрăпа сăрласа тухрăм. Пăхса сăрлама юнашар ӳкерчĕкĕ пур вĕт.
Кĕнекери сăвăсем çăмăллăн вуланаççĕ, пăхмасăр вĕренме тыя çăмăл. Кашне сăвă çумне хушса çырни кайăксем çинчен ытларах пĕлме пулăшать. Пĕчĕк тусăмсем йăвисене ăçта тата мĕнле тунине, вĕсем мĕнпе тăранса пурăннине тыя пĕлтĕм ».
Мікіта Лявонцьеў. Шупашкар хулі, 1-мĕш гімназіі.
«Аттепе Ганне мана мĕн пĕчĕкрен чăвашла калаçма, вулама хăнăхтарнă. Ганне чăваш чĕлхи вĕрентекенĕ пулнă травень: «Пĕр чĕлхе — пĕр ăс, икĕ чĕлхе — икĕ ăс. Вĕрен, ывăлăм. Ытларах вула. Вулакан çыннăн ăсĕ чакмасть », — тэме юратать. Тен, çавăнпах пулĕ эпĕ чăвашла тая, вырăсла тая вулама юрататăп.
Мана Дзмітрый Сусліна çырнă, Галіна Матвеева куçарнă «Юрăпи» кĕнеке питĕ килĕшет. «Юрăпи» вăл — этнограф юмахĕ. Ăна чăваш халăх халапĕсене тĕпе Хурс çырнă. Ку юмахра асамлăх тая, илемлĕх тыя пур. Аўтар піры юмах урлă чăвашсен авалхи хăш-пĕр йăли-йĕркипе, уявĕсемпе паллаштарать. Кĕнеке авторĕ Нарыльск хулинче çуралнă пулин тыя Чăваш Республикине тăван çĕршыв Тесея шутлать, чăваш халăхне, ун йăли-йĕркине, уявĕсене, çут çанталăка юратать. Ман шутпа, вăл ырă кăмăллă, ăслă, лайăх çын. Унăн хайлавĕ тыя хăйĕн пекех çутă, илемлĕ, ырă ».
Эліна Фёдарава. Канаш хулі, 10-мĕш шкул.
«Манăн Ганне Канаш хулин краязнаўствам библиотекинче ĕçлет, мана чăваш кĕнекисем илсе килсе пара. Чăвашла вулама мана питĕ килĕшет. Уйрăмах эпĕ халĕ тухнă кĕнекесене килĕштеретĕп. Вĕсене вулама çăмăл, ӳкерчĕкĕсем тыя питĕ килĕшӳллĕ, питĕ хітрыя, содержанине лайăхрах ăнланма пулăшаççĕ. Эпĕ хамăн шăллăма тая чăвашла вуласа паратăп. Ăна тая ку кĕнекесем питĕ килĕшеççĕ. Çĕнĕрен тухнă кĕнекесене хамăра чăваш чĕлхи вĕрентекене тыя килсе паратăп, вару вăл піры вĕсене урокра вуласа пара. »
Ганна Пятрова. Шупашкар районĕ, Çĕньял _ Пакроўская шкулĕ.
«Пирĕн шкул библиотекинче Чăваш кĕнеке выдавецтве кăларнă кĕнекесем питĕ Нума. Піры чăваш чĕлхипе литературине вĕрентекен Галіна Аркадзьеўна гадзіну-гадзінах çĕнĕ кĕнекесемпе паллашма илсе каять. Вуланă хайлавсене кайран уроксенче сӳтсе яватпăр.
Манăн Ганне тыя кĕнекесем вулама юратать. Иккĕн пĕрле тупăшсах çĕнĕ хайлавсене шĕкĕлчетпĕр. Нума пулмасть Н.П.Ишентей, Г.А.Матвеева пухса хатĕрленĕ «Пакш кучченеçĕ» кĕнекене вуласа тухрăмăр. Кунта вăрман пурнăçĕ, чĕр чунсен тĕнчи çинчен çырса кăтартнă. Вĕсен тĕнчине тыя кĕнекепе танлаштарма Пула. Анчах тая çав кĕнекене вуласа вĕçне тухаймастăн, вуласа тая тăранаймастăн. Чы ăслă кĕнеке вăл — вăрман кĕнеки, çут çанталăк кĕнеки. Кашне этемĕн ăна çине тăрса вуламалла. Вару вăл ăслăрах тая, кăмăллăрах тая Пула. »
Анастасія Вяцкова. Йĕпреç районĕнчи Чăваш Тимешри вăтам шкул .
«Нума пулмасть Марына Карагіна çырнă« Ылтăн пан улми »кĕнеке ала лекрĕ. Ячĕ питĕ кăмăла кайрĕ тата пан улмийĕ мĕнле Майпо ылтăн пулнине пĕлес терĕм. Пушă вăхăтра унти калавсене пĕр сăмах сиктермесĕр киленсе вуларăм. Мĕнле ансат тая çăмăл чĕлхепе çырнă вĕсене, çав вăхăтрах тарăн шухăшлă тая. Пурне тыя пурнăçпа çыхăнтарнă. Ытларах «Лайăх апаратаў» хайлаў чĕре варрине вырнаçрĕ. Нума ачаллă çемьесен шăпи çăмăлах маррине эпĕ, хам пысăках сакавіка пулин тыя, сама ăнланатăп. Çав Вун пилĕк тĕпренчĕке ўра çине тăратма, пурнăç çулне тĕрĕс суйлама, пĕр-пĕринпе сăпайлă тая туслă, ĕçчен пулма амăшĕн мĕн чухлĕ чун ăшши, чăтăмлăх, Юратэ кирлĕ. Темле йывăр пулсан тая Лайăх апаратаў кашне ачине ырă сăмахпа сиплĕ, аслисене хисеплеме вĕрентĕ, пурнăçран пахи урăх нимĕн тыя çуккине ăнлантарĕ. Ачисем тыя вару хăйсене кун çути парнеленĕ чы хаклă çыннине нихăçан тая сивĕ сăмахпа кӳрентермĕç, пĕр-пĕрин хушшинчи туслă çыхăнăва çирĕппĕн тытса пырĕç ».
Насця хăйĕн сочиненийĕнче Нума Ача пăхса ӳстернĕ Райкка апаратаў çинчен ăшшăн çырса кăтартнă, вăл тая «Лайăх апаратаў» Ята тивĕçли çинчен каланă.
Ганна Кадушкіна. Шупашкар хулі, 10-мĕш шкул.
Эпĕ 6-мĕш класра вĕренетĕп. Хам чăваш пулнишĕн вăтанмастăп. Манăн аттепе Ганне тыя чăваш. Эпĕ кілты тыя, туссемпе тыя чăвашла калаçма тăрăшатăп. Мана чăваш чĕлхи урокĕсем питĕ килĕшеççĕ. Чăвашла пичетленсе тухнă кĕнекесене, «Тантăш» хаçата, «Саманта» часопіса юратсах вулатăп. Гадзіну-гадзінах шкул библиотекинче пулатăп. Піры унта Наталля Левсатовна бібліятэкар çĕнĕ кĕнекесемпе, хаçат-журналсемпе паллаштарать. Нума пулмасть Дзмітрый Суслинăн «Юрăпи» кĕнекине вуласа тухрăм. Вăл мана питĕ килĕшрĕ. Çак кĕнекере чăвашсен авалхи хăш-пĕр йăли-йĕркипе уявĕсем çинчен вуласа пĕлме Пула. Ăна халăх халапĕсене тĕпе Хурс çырнă (.) «Юрăпи» манăн юратнă кĕнекесенчен пĕри Пулс тăчĕ. Вăл піры Тăван çĕршыва юратма, çынсемпе ырă пулма вĕрентет. Манăн тая Юрăпи пекех илемлĕ, ĕçчен, кăмăллă пулас килет. Паянхи пурнăçра тая ун пёк ырă çынсем нумайрах пулччăр Тесея Каласы килет ».
Вадзім Родзянов. Вăрмарти вăтам шкул.
Кĕнекесĕр пӳлĕм чунсăр этем ӳчĕ пекех Тесея каланă ваттисем. Пирĕн кілты кĕнекесем Нума. Пушă вăхăт пулсан эпĕ вĕсее вулатăп. Тата эпĕ шкулти тата районти Ача-пăча библиотекине çӳреме юрататăп. Нума пулмасть Дзмітрый Сусліна çырнă «Дзімка ашшĕне шырать» повеçе вуласа тухрăм. Ку манăн юратнă кĕнеке Пулс тăчĕ. Аповесць мана питĕ килĕшрĕ. Повеçри тĕп сăнарсем — Димкăпа Лешка Коржиксем. Повеçе вуланă май вĕсем ман куç умне тухса тăчĕç.
Димкăпа Лешка питĕ туслă тăвансем. Дзімка пиллĕкмĕш класра, Лешка виççĕмĕш класра вĕренеççĕ. Пиччĕшĕпе шăллĕ пĕр-пĕрне юратаççĕ, пĕр-пĕрин хутне кĕреççĕ. (.) Эпĕ çак ачасем питĕ тавçăруллă тата хăюллă пулнинчен тĕлĕнтĕм. (.) Эпір тыя çемьере икĕ Ача: эпĕ тата йăмăк. Ытти ачасем пекех эпĕ тыя хамăн йăмăкпа гадзіну-гадзінах вăрçăнаттăмччĕ. Халĕ вару, çак повеçе вуласа тухнă хыççăн, эпĕ цёк йăмăкпа вăрçăнмăп, туслă пулăп. Повеçри Димкăпа Лешка мана пĕр-пĕрне пулăшма хатăр пулмаллине, шухăшланă тĕллев Патнэм çитме тăрăшмаллине вĕрентрĕç. »
Каця Кошалева. Йĕпреç районĕнчи Липовкăри вăтам шкул.
«Паяніі шкултан килнĕренпех Ганне аллинчен кĕнеке ямасть. Кăшт пушă вăхăт тупăнсанах кĕнекене ала илет тыя хăйне ніках тая ан кансĕрлетĕр тенĕн хӳтлĕхе пытанать. Хам тая кăсăклансах хайхи кĕнекене сăнаса пăхрăм. Улькка Эльма çырнă «Упраймарăм сану» ятлă кĕнеке иккен ку. Аце тăрăхлать: «Çĕрĕпе çывăрмасăр кĕнеке вулать-çке аннĕр», -тет, Ганне картишне тухсан хăй тыя кĕнекене йăпăртах ала тытса вулама пуçларĕ. Пĕр кунхине çак кĕнекене Асанаў аллинче куртăм, вăл тая кăсăклансах вулать. Тепрехинче уроксем хыççăн лавккана кĕретĕп тыя _ сутуçă аллинче тыя Улькка Эльма çырнă «Упраймарăм сану» кĕнеке. Туянакансем çуккипе усă курсу сутуçă тая вăхăта вăрласа кĕнеке вулать.
Ара, пурт вулаççĕ-çке ку кĕнекене. ЭП тыя паллашма шутларăм. Гадзіну лекмерĕ вулас тенĕ кĕнеке аллăма: ялĕпех вуларĕç пулас. Аслисем вуланине кура ман шайри ачасем Валі сакавіка ĕнтĕ ку кĕнеке тетĕп ăшра. »
Сакавік Нікіфарава. Шупашкарти 49-мĕш шкул.
Хама эпĕ питĕ телейлĕ çын Тесея шутлатăп. Пирĕн шкулта Г.Н.Волков акадэмік виçĕ хутчен пулнă. Юлашки Хут _ 2007 çулта. Ун Чухно академикăн 80 çулхи юбілейнай паллă турĕç. Уяв мероприятине эпĕ тыя хутшăнтăм. Ішоў, халĕ вăл пирĕнпе юнашар çук ĕнтĕ. Аплана пулин тыя унăн вĕрентĕвĕ, унăн ырă канашĕ яланах асра пулĕ. Уроксенче унăн каларăшĕсене, ваттисен сăмахĕсене гадзіну-гадзінах аса илетпĕр, юмахĕсемпе калавĕсене вулатпăр.
Генадзь Нікандравіча ачасене питĕ юратнă. Çавăнпа тая пулĕ хăйĕн 2007 çулта тухнă юмахсемпе халапсен тата калавсен кĕнекине «Кіл илемĕ» Тесея ят панă. Кіл илемĕ Ача-пăча сассинче теççĕ ваттисем. Ачасен мĕнле пулмаллине вĕрентсе кала тыя ĕнтĕ акадэмік хăйĕн кĕнекинче. Çак кĕнекери хăш-пĕр калавсене ЭП темиçе хутшар тая вуласа тухрăм. »
Насця Мікалаева. Вăрмар районĕнчи Чулкаçри шкул.
«Манăн юратнă кĕнеке _« Нарспи ». Ăна эпĕ 4-мĕш класрах вуласа тухнăччĕ. Нума пулмасть Эпір тăван літаратура урокĕнче «Нарспи» поэмăна вуласа тишкертĕмĕр. Поэмăри Нарспи тата Сетнер сăнарĕсем çав Тэры килĕшрĕç. Вĕсем юратушăн кĕрешсех пурнăçран уйрăлчĕç.
«Нарспи» паэма _ чы чаплă произведенисенчен пĕри. Вăл пĕрремĕш Хут 1908 çулта пичетленсе тухнă. Унтанпа 100 çул ытла иртрĕ. Чăваш кĕнеке выдавецтве «Нарспи» кĕнекене 21 кăларăм пичетлесе кăларчĕ. Кашне кăларăмĕ хăйне май пахвіны. Чы малтанхи кăларăмсенче кĕнекере художниксен иллюстрацийĕсем Пулман, анчах «Нарспи» кашне чăваш çыннишĕн чы чаплă кĕнекесенчен пĕри шутланнă. Хăй вăхăтĕнче «Нарспи» твор манăн асаттепе Асанаў тыя вуласа савăннă. Çак кĕнекене вуламан чăваш çук тая куляў. »
Наталля Нікалаева. Куславкка районĕнчи Кунэрт вăтам шкул.
«Леанід Агаков пысăк Таўра курăмлă, Нума енлĕ тыя тухăçлă ĕçлекен пісьменнік пулнă. Чăваш литературин анинче аллă çула яхăн ĕçлесе аллă кĕнеке ытла пичетлесе кăларма ĕлкĕрнĕ вăл. Мана Агаковăн «Шанчăк» романĕ килĕшет. Ку раман _ вулакансен чун-чĕринче патриотла шухăш-туйăм çĕклекен хайлаў. «Шанчăк» романăн сюжэтная малтан пуçласа вĕçне çитичченех çирĕп тытса пыракан тĕп геройсем — Рыма Сурскі, Цімафей Сарьялов, Іван Васільевіч акту, Андрэй Каваны. Аўтар геройсен вăрçăри е госпитальти пурнăçне сăнланипе пĕрлех вĕсен вăрçăчченхи пурнăçĕ, вĕренĕвĕ, юратăвĕ çинчен тыя чуна хускатмалла кааласа пара .. (.) Аўтар раман вĕçнелле Сурскі сăмахĕсемпе акă мĕн кала: «Çук, аваймăн, парăнтараймăн хальхи çамрăксене. Парăнман Эпір, парăнас тая çук. Нихçан тая. Темле йывăр килсен тыя. Вилĕм умĕнче тыя ».
Чăнах тая, халăхăмăрăн иксĕлми вăй-хăвачĕпе сӳнми хавалĕ тăшмана хаяр çапăçура çĕнтермешкĕн çирĕп шанчăк Парса тăни романра вăйлă палăрать. Вăл вулакансен чун-чĕринче халĕ тыя патриотла шухăш-туйăм çĕклекен Творы ».
Ягор Еслюков. Шупашкар хулі, 27-мĕш шкул.
«Нума пулмасть эпĕ Марына Карагіна çырнă« Кăтра хĕвел çаврăнăш »Халапа вуласа тухрăм. Ку хайлавра пултаруллă çыравçă Кӳлленчĕк, Хĕвел, Çăлтăр, Хĕвел çаврăнăш сăнарĕсем урлă çĕр çинчи туслăхпа юлташлăх ыйтăвĕсене хускататать. Халапа вуланă май çывăх тая шанчăклă юлташ шыраса тупма ансат маррине туйса илетĕн. «Тусена шанчăксăр-çке, вĕсем улталама пултараççĕ», -тет тĕп сăнар КӲлленчĕк. Чăн-чăн туса çул çинче ăнсăртран тĕл пулма тая, йӳнĕ хакпа сутăн илме тыя çук. Юлташпа калаçса чуна уçатăн, чĕрӳне лăплантаратăн, ăс-хакăла пуянлататăн. (.) Юлташ вăл — эсĕ телейсĕр Чухно сану ăраскал параканĕ, чирлĕ Чухно сыватса сиплекенĕ, хăрушлăха лекнĕ Чухно саншăн хăйĕн вăйне паракан çывăх çын ».
Лізавета Сяргеева. Куславкка районĕнчи Кунэрт вăтам шкул.
Пирĕн шкулта тая, клубра тая, библиотекăра тая темĕн чухлĕ тĕлпулу Пулс иртет. Пуш уйăхĕн 22-мĕшĕнче ялти мадэль библиотекинче çыравçăсемпе манмалла сакавіка тĕлпулу Пулс иртрĕ. Эпір Ева Лисинăпа, Сяргей Павловпа тата Галіна Матвеевăпа паллашрăмăр. Галіна Матвееван «Хамăркка» кĕнеки тăрăх інсцэніроўка лартса патăмăр. (.) Ева Лисинăна курсаць эпĕ питĕ савăнтăм. Ара, «Çăкăр чĕлли» кала авторĕ-çке-ха вăл. Эпĕ çак калава миçе Хут куççуль витĕр вуласа тухман-шы? Ăна курсанах калаври хĕр ачасен тертлĕ тыя асаплă пурнăçĕ куç умне тепĕр Хут тухса тăчĕ. Выçлăх çулĕсем Піркі піры асаннесем тыя Каласы панă-ха. Анчах çăкăр татăкĕн çеç Сакавік, тĕпренчĕкĕн хакне калава вуласа тухнă хыççăн тата тая лайăхрах ăнлантăмăр. Апатыі çиме лармассерен манăн куç умне икĕ Айван хĕр Ача тухса тăратчĕ, алăри çăкăр татăкне вĕсене парас килетчĕ.
Тавах сире, çыравçăсем, піры пурăнма, шутлама, çут çанталăка юратма вĕрентнĕшĕн ».
Аляксандр Фядотаў. Юманайская САШ Шумерлинского раёна.
«Цяпер у руках я трымаю кніжку вершаў Л.К. Кадкина «Дзяцінства на гару спяшаецца». На Чувашская мова яе пераклала Г.А. Матвеева. Якія выдатныя вершы для дзяцей! Усе яны пра нашу матухне-прыродзе: о сямікаляровую вясёлцы-дузе, якая з’явілася пасля вясёленькага дажджу, спевакі-Скварцоў, якія вярнуліся вясной у родныя краі, модніца-вароны, фарсіў у сарафанах па зямлі, воображалках-Галко, ня якія адстаюць ад крумкач, Баб’ім леце, залатой восені, якая багатая рознакаляровымі фарбамі, аб зімовай прыгажосці, аб старым маленькім цвыркуноў-музыканта, што выконвае свае песенькі ўсю ночку напралёт …
Гэтая кніжка прасякнута вялікай любоўю да дзяцей і нашай прыродзе. Думаю, што такія выдатныя вершы для дзяцей мог напісаць чалавек, які, па-першае, вельмі любіць дзяцей, гэты маленькі народ, па-другое, той, які любіць прыроду і ўмее адчуваць яе ўсёй душой і сэрцам. Бо прырода — гэта казачны свет. Азірніцеся вакол, паглядзіце пад ногі: усюды жыццё, таямнічая і дзіўная. Яна служыць нам, яна радуе нас. Толькі мы павінны любіць і ахоўваць гэты загадкавы свет … »
Вера Патапава. САШ №2 г. Шумерля.
Нядаўна ў бібліятэцы ў мае рукі трапіла кніга Алены Енькка «Апавяданне аб Чувашыі». Мяне зацікавіла вокладка кнігі, дзе маляўніча намаляваны людзі ў Чувашскай касцюмах, старадаўняя посуд, музычныя інструменты.
Я ведаю, што Чувашская народ мае багатае гістарычнае мінулае.
Па нацыянальнасці мае бацькі чувашы. На ўроках чувашскага мовы мы вывучаем гісторыю і культуру роднага краю. Прэзідэнт Чувашыі Міхаіл Ігнацьеў ў адным з сваіх выступаў сказаў: «Для чалавека самым блізкім і родным з’яўляецца родная мова … Родная мова — вялікая і ўнікальная каштоўнасць, якая адлюстроўвае багатую культуру народа». (…)
Калі ўбачыла гэтую кнігу, я так узрадавалася, што адразу пачала чытаць. На першай жа старонцы ўбачыла куфар, як у маёй бабулі. У куфрах бабуль захоўваюцца сведчанні нашай гісторыі. Гартаючы кнігу, усё больш і больш даведаешся гісторыю чувашскага народа. Мяне вельмі здзівіла, што воінскія званні старажытных булгар вызначаліся па падвесных папружкам і упрыгожванням на паясах. У цяперашні час ўпрыгожвання страцілі сваё ранейшае прызначэнне. (…) З гэтай жа кнігі я даведалася, што зямлю аралі цяжкімі плугамі, для паўторнай апрацоўкі выкарыстоўвалі лёгкія прылады, а пазней — саху. Прыбіралі хлеб сярпамі, косамі. Малолі, карыстаючыся ручнымі млынамі. Мы ўсе павінны ведаць, што хлеб дастаецца і зараз нялёгка ».
Арцём Мамуткин. Комсомольская САШ №1.
«Стагоддзе — ваўкадаў … Для мяне гэта было пустым гукам, пакуль я не пазнаёміўся з расповедам нашага земляка Генадзя Максімава« Грамата Сталіна ». Цяжка паверыць, што падобнае адбывалася ў нашай краіне. Таталітарная сістэма абвясціла вайну духоўнай свабоды чалавека.
Герой аповеду — бацька двух сыноў, які атрымаў грамату, падпісаную прозвішчам «Сталін», павесіў яе на самае пачэснае месца. Страх перад веліччу Сталіна чэпка трымае яго. Перад гэтай граматай ён ўставаў па стойцы «смірна», станавіўся бязвольным, «як патрапіла у сілы птушачка».
. Гэтая гісторыя настолькі мяне ўсхвалявала, што я мімаволі ўспомніў свайго дзеда, яго сям’ю. Гісторыя іх сям’і напрамую была звязана са сталінскім рэжымам. Дзядуля нарадзіўся за два дні да вайны. У сям’і было сем дзяцей, яшчэ трое засталіся на апеку ад памерлай сястры. Дзесяць ратоў! За адзін сказ, сказанае ў роспачы бацькам майго дзядулі, Барысам Сямёнавічам: «Норма здачы хлеба вялікая, як сям’ю пракарміць?», Яго асудзілі як ворага нарду … »
Ларыса Бялова. Гімназія №1 г. Чебоксары.
У маіх руках кніга пад назвай «Чувашская легенды і казкі» — унікальны, на мой погляд, выпуск Чувашскага кніжнага выдавецтва, які распаўсюдзіў гэтую кнігу па роднай Чувашыі. Легенды, што я чытаю зараз, у дзяцінстве мне распавядала мая маці, а маці — бабуля, бабулі — прабабуля. Так, перадаючыся з вуснаў у вусны, яны дайшлі да нашых дзён. Гэтыя легенды сабралі ўсю эпоху, культуру, гісторыю, звычаі і традыцыі ў велізарны культурны скарбніца народа, як бабуля свае ўборы ў старадаўні куфар.
Нягледзячы на развіццё найноўшых тэхналогій, кніга была і будзе лепшым сябрам для чалавека. Праблемы ў старых казках актуальныя і ў сучасным свеце. У дадатак да ўсяго, легенды і казкі даюць магчымасць акунуцца ў гісторыю чувашскага народа, лепш спазнаць свет, у якім жылі нашы продкі «.
Анастасія Волін? Шупашкар хулі: 44-М.Ш ліцэй?
«П.лт.р мана Асанаў Юрый Сементер = ырнё« Кил.р: кил.р: кайёксем! »Сёвё к.некине илсе пач.? Ку к.неке мана піт. кил.шр.? Унта 36 кайёк ятне шутласа кёлартём? Кайёк.сем илемл .: кулёшла: т.р.лл. к.песем тёхённё? Хёш-п.р страницёсенче кайёксене сёрёпа сёрламан вырёнсем тыя пур? ЭП. вёў кайёксене п.р кунтах т.рл. сёрёпа сёрласа тухрём? Пёхса сёрлама юнашар керч.к. пур в.т?
К.некери сёвёсем = ёмёллён вулана == .: пёхмасёр в.ренме тыя = ёмёл? Кашне сёвё = умне хушса = ырни кайёксем = инчен ытларах п.лме пулёшать? П.ч.к тусёмсем йёвисене ё = тая тата м.нле тунине: в.сем м.нпе тёранса пурённине тыя п.лт.м »?
Мікіта Лявонцьеў? Шупашкар хулі: 1-М.Ш гімназіі?
«Аттепе Ганне мана м.н п.ч.крен чёвашла кала = ма: вулама хёнёхтарнё? Ганне чёваш ч.лхи в.рентекен. пулнё май% «П.р ч.лхе — п.р ёс: іч. ч.лхе — іч. ёс? В.рен: ывёлём? Ытларах вула? Вулакан = ыннён ёс. чакмасть »: — тэме юратать? Тен: = авёнпах пул. ЭП. чёвашла тая: вырёсла тая вулама юрататёп?
Мана Дзмітрый Сусліна = ырнё: Галіна Матвеева ку = арнё «Юрёпи» к.неке піт. кил.шет? «Юрёпи» вёў — этнограф юмах.? Ёна чёваш халёх халап.сене т.пе Хурс = ырнё? Ку юмахра асамлёх тая: илемл.х тыя пур? Аўтар піры юмах урлё чёвашсен авалхи хёш-п.р йёли-й.ркипе: уяв.семпе паллаштарать. К.неке аўтар. Нарыльск хулинче = уралнё пулин тыя Чёваш Республикине тёван = .ршыв Тесея шутлать: чёваш халёхне: ун йёли-й.ркине: уяв.сене: = ут = анталёка юратать? Ман шутпа: вёў ырё кёмёллё: ёслё: лайёх = ын? Унён хайлаў. тыя хёй.н пекех = утё: илемл .: ырё »?
Эліна Фёдарава? Канаш хулі: 10-М.Ш шкул?
«Манён Ганне Канаш хулин краязнаўствам библиотекинче. = Гадоў: мана чёваш к.некисем илсе килсе пара? Чёвашла вулама мана піт. кил.шет? Уйрёмах ЭП. Хал. тухнё к.некесене кил.штерет.п? В.сене вулама = ёмёл: керч.к.сем тыя піт. кил.ш лл .: піт. Хітрая: содержанине лайёхрах ёнланма пулёша ==.? ЭП. хамён шёллёма тая чёвашла вуласа паратёп? Ёна тая ку к.некесем піт. кил.ше ==.? + .н.рен тухнё к.некесене хамёра чёваш ч.лхи в.рентекене тыя килсе паратёп: вару вёў піры в.сене урокра вуласа пара. »
Ганна Пятрова? Шупашкар раён .: + .ньял _ Пакроўская шкул.?
«Пир.н шкул библиотекинче Чёваш к.неке выдавецтве кёларнё к.некесем піт. Нума? Піры чёваш ч.лхипе литературине в.рентекен Галіна Аркадзьеўна гадзіну-гадзінах = .н. к.некесемпе паллашма илсе каять? Вуланё хайлавсене кайран уроксенче з тсе яватпёр?
Манён Ганне тыя к.некесем вулама юратать? Икк.н п.рле тупёшсах = .н. хайлавсене ш.к.лчетп.р? Нума пулмасть Н? П? Ишентей: Г? А? Матвеева пухса хат.рлен. «Пакш куччене =.» К.некене вуласа тухрёмёр? Кунта вёрман пурнё = .: ч.р чунсен т.нчи = инчен = ырса кётартнё? В.сен т.нчине тыя к.некепе танлаштарма пула? Анчах тая = ав к.некене вуласа ст. = Ня тухаймастён: вуласа тая тёранаймастён? Чы ёслё к.неке вёў — вёрман к.неки: = ут = анталёк к.неки? Кашне этем.н ёна = іне тёрса вуламалла? Вару вёў ёслёрах тая: кёмёллёрах тая Пула. »
Анастасія Вяцкова? Й.пре = район.нчи Чёваш Тимешри вётам шкул?
«Нума пулмасть Марына Карагіна = ырнё« Ылтён пан улми »к.неке ала лекр.? Яч. піт. кёмёла Кайра. тата пан улмий. м.нле Майпо ылтён пулнине п.лес тер.м? Пушё вёхётра унти калавсене п.р сёмах сиктермес.р киленсе вуларём? М.нле ансат тая = ёмёл ч.лхепе = ырнё в.сене: = ав вёхётрах тарён шухёшлё та? Пурне тыя пурнё = па = ыхёнтарнё? Ытларах «Лайёх апаратаў» хайлаў ч.ре варрине вырна = р.? Нума ачаллё = емьесен шёпи = ёмёлах маррине ЭП .: хам пысёках сакавіка пулин тыя: Сама ёнланатёп? + Ав Вун пил.к т.пренч.ке ура = іне тёратма: пурнё = = улне т.р.с суйлама: п.р-п.ринпе сёпайлё тая туслё:. = Чэн пулма амёш.н м.н Чухлей. чун ёшши: чётёмлёх: Юратэ кирл.? Темле йывёр пулсан тая Лайёх апаратаў кашне ачине ырё сёмахпа сіплым .: аслисене хисеплеме в.рент .: пурнё = ран пахи урёх ним.н тыя = уккине ёнлантар.? Ачисем тыя вару хёйсене кун = вуць парнелен. чы хаклё = ыннине нихё = ан тая Сіў. сёмахпа к рентерм. =: п.р-п.рин хушшинчи туслё = ыхёнёва = ир.пп.н тытса пыр. = »?
Насця хёй.н сочинений.нче Нума Ача пёхса Стэрн. Райкка апаратаў = инчен ёшшён = ырса кётартнё: вёў тая «Лайёх апаратаў» Ята тив. = Ці = инчен каланё?
Ганна Кадушкіна? Шупашкар хулі: 10-М.Ш шкул?
ЭП. 6-М.Ш класра в.ренет.п? Хам чёваш пулниш.н вётанмастёп? Манён аттепе Ганне тыя чёваш? ЭП. кілты тыя: туссемпе тыя чёвашла кала = ма тёрёшатёп? Мана чёваш ч.лхи урок.сем піт. кил.ше ==.? Чёвашла пичетленсе тухнё к.некесене: «Тантёш» ха = ата: «Саманта» часопіса юратсах вулатёп? Гадзіну-гадзінах шкул библиотекинче пулатёп? Піры унта Наталля Левсатовна бібліятэкар = .н. к.некесемпе: ха = ат-журналсемпе паллаштарать? Нума пулмасть Дзмітрый Суслинён «Юрёпи» к.некине вуласа тухрём? Вёў мана піт. кил.шр.? + Ак к.некере чёвашсен авалхи хёш-п.р йёли-й.ркипе уяв.сем = инчен вуласа п.лме пула? Ёна халёх халап.сене т.пе Хурс = ырнё (.) «Юрёпи» манён юратнё к.некесенчен п.ри Пулс тёч.? Вёў піры Тёван = .ршыва юратма: = ынсемпе ырё пулма в.рентет? Манён тая Юрёпи пекех илемл .:. = Чэн: кёмёллё пулас килет? Паянхи пурнё = ра тая ун пёк ырё = ынсем нумайрах пулччёр Тесея Каласы килет »?
Вадзім Родзянов? Вёрмарти вётам шкул ?
К.некес.р п Л.М чунсёр этем ч. пекех Тесея каланё ваттисем? Пир.н кілты к.некесем Нума? Пушё вёхёт пулсан ЭП. в.сее вулатёп? Тата ЭП. шкулти тата районти Ача-пёча библиотекине = Рымі юрататёп? Нума пулмасть Дзмітрый Сусліна = ырнё «Дзімка ашш.не шырать» пове = е вуласа тухрём? Ку манён юратнё к.неке Пулс тёч.? Аповесць мана піт. кил.шр.? Пове = ры т.п сёнарсем — Димкёпа Лешка Коржиксем? Пове = е вуланё май в.сем ман ку = умне тухса тёч. =?
Димкёпа Лешка піт. туслё тёвансем? Дзімка пилл.км.ш класра: Лешка ві ==. М.Ш класра в.рене ==.? Пичч.ш.пе шёлл. п.р-п.рне Юратэ == .: п.р-п.рин хутне к.ре ==.? (.) ЭП. = Ак ачасем піт. тав = ёруллё тата хёюллё пулнинчен т.л.нт.м? (.) Эпір тыя = емьере іч. Ача% ЭП. тата йёмёк? Ытти ачасем пекех ЭП. тыя хамён йёмёкпа гадзіну-гадзінах Вёр = ёнаттёмчч.? Хал. вару: = ак пове = е вуласа тухнё хы == ён: ЭП. цёк йёмёкпа Вёр = ёнмёп: туслё пулёп? Пове = ры Димкёпа Лешка мана п.р-п.рне пулёшма хатёр пулмаллине: шухёшланё т.ллев Патнэм = итме тёрёшмаллине в.рентр. =? »
Каця Кошалева? Й.пре = район.нчи Липовкёри вётам шкул?
«Паяніі шкултан килн.ренпех Ганне аллинчен к.неке ямасть? Кёшт пушё вёхёт тупёнсанах к.некене ала илет тыя хёйне ніках тая ан канс.рлет.р тен.н х тл.хе пытанать? Хам тая кёсёклансах хайхи к.некене сёнаса пёхрём? Улькка Эльма = ырнё «Упраймарём сану» ятлё к.неке иккен ку? Аце тёрёхлать% «+ .р.пе = ывёрмасёр к.неке вулать- = цы анн.р»: -тет: Ганне картишне тухсан хёй тыя к.некене йёпёртах ала тытса вулама пу = лар.? П.р кунхине = ак к.некене Асанаў аллинче куртём: вёў тая кёсёклансах вулать? Тепрехинче уроксем хы == ён лавккана к.рет.п тыя _ суту = ё аллинче тыя Улькка Эльма = ырнё «Упраймарём сану» к.неке? Туянакансем = уккипе усё курсу суту = ё тая вёхёта вёрласа к.неке вулать?
Ара: пурт вула == .- = цы ку к.некене? ЭП тыя паллашма шутларём? Гадзіну лекмер. вулас тен. к.неке аллёма% ял.пех вулар. = пулас? Аслисем вуланине кура ман шайри ачасем Валі сакавіка .нт. ку к.неке тет.п ёшра. »
Сакавік Нікіфарава? Шупашкарти 49-М.Ш шкул?
Хама ЭП. піт. телейл. = Ын Тесея шутлатёп? Пир.н шкулта Г? Н? Волкаў акадэмік ві =. хутчен пулнё? Юлашки Хут _ 2007 = улта? Ун Чухно академикён 80 = улхи юбілейнай паллё тур. =? Уяв мероприятине ЭП. тыя хутшёнтём? Ішоў: Хал. вёў пир.нпе юнашар = ук .нт.? Аплана пулин тыя унён в.рент.в .: унён ырё Канаш. яланах асра пул.? Уроксенче унён каларёш.сене: ваттисен сёмах.сене гадзіну-гадзінах аса илетп.р: юмах.семпе калав.сене вулатпёр?
Генадзь Нікандравіча ачасене піт. юратнё? + Авёнпа тая пул. хёй.н 2007 = улта тухнё юмахсемпе халапсен тата калавсен к.некине «Кіл илем.» Тесея ят панё? Кіл илем. Ача-пёча сассинче тыя ==. ваттисем? Ачасен м.нле пулмаллине в.рентсе кала тыя .нт. акадэмік хёй.н к.некинче? + Ак к.некери хёш-п.р калавсене ЭП тымі = е хутшар тая вуласа тухрём. »
Насця Мікалаева? Вёрмар район.нчи панчохах = ры шкул?
«Манён юратнё к.неке _« Нарспи »? Ёна ЭП. 4-М.Ш класрах вуласа тухнёчч.? Нума пулмасть Эпір тёван літаратура урок.нче «Нарспи» поэмёна вуласа тишкерт.м.р? Поэмёри Нарспи тата Сетнер сёнар.сем = ав Тэры кил.шр. =? В.сем юратушён к.решсех пурнё = ран уйрёлч. =?
«Нарспи» паэма _ чы чаплё произведенисенчен п.ри? Вёў п.ррем.ш Хут 1908 = улта пичетленсе тухнё? Унтанпа 100 = вул ытла иртр.? Чёваш к.неке выдавецтве «Нарспи» к.некене 21 кёларём пичетлесе кёларч.? Кашне кёларём. хёйне май пахвіны? Чы малтанхи кёларёмсенче к.некере художниксен иллюстраций.сем Пулман: анчах «Нарспи» кашне чёваш = ынниш.н чы чаплё к.некесенчен п.ри шутланнё? Хёй вёхёт.нче «Нарспи» твор манён асаттепе Асанаў тыя вуласа савённё? + Ак к.некене вуламан чёваш = ук тая куляў. »
Наталля Нікалаева? Куславкка район.нчи Кунэрт вётам шкул?
«Леанід Агаков пысёк Таўра курёмлё: Нума енл. тыя тухё = Лё. = лекен пісьменнік пулнё? Чёваш литературин анинче аллё = Ула яхён. = Лесе аллё к.неке ытла пичетлесе кёларма .лк.рн. вёў? Мана Агаковён «Шанчёк» раман. кил.шет? Ку раман _ вулакансен чун-ч.ринче патриотла шухёш-туйём = .клекен хайлаў? «Шанчёк» романён сюжэтная малтан пу = ласа ст. = Ня = итичченех = ир.п тытса пыракан т.п геройсем — Рыма Сурскі: Цімафей Сарьялов: Іван Васільевіч
Акта: Андрэй Каваны? Аўтар геройсен Вёр = ёри е госпитальти пурнё = ня сёнланипе п.рлех в.сен Вёр = ёчченхи пурнё = .: в.рен.в .: юратёв. = Инчен тыя чуна хускатмалла кааласа пара ?? (.) Аўтар раман ст. = Неле Сурскі сёмах.семпе акё м.н кала% «+ ук: аваймён: парёнтараймён хальхи = амрёксене? Парёнман Эпір: парёнас тая = ук? Іх = ан та? Темле йывёр килсен тыя? Вил.м ум.нче тыя »?
Чёнах тая: халёхёмёрён икс.лми вёй-хёвач.пе з нми Хава. тёшмана хаяр = апё = ура = .нтермешк.н = ир.п шанчёк Парса тёни романра вёйлё палёрать? Вёў вулакансен чун-ч.ринче Хал. тыя патриотла шухёш-туйём = .клекен Творы »?
Ягор Еслюков? Шупашкар хулі: 27-М.Ш шкул?
«Нума пулмасть ЭП. Марына Карагіна = ырнё «Кётра х.вел = аврёнёш» Халапа вуласа тухрём? Ку хайлавра пултаруллё = ырав = ё Да лленч.к: Х.вел: + ёлтёр: Х.вел = аврёнёш сёнар.сем урлё = .р = инчи туслёхпа юлташлёх ыйтёв.сене хускататать? Халапа вуланё май = ывёх тая шанчёклё юлташ шыраса тупма ансат маррине туйса илет.н? «Тусена шанчёксёр- = цы: в.сем улталама пултара ==.»: -тет т.п сёнар Да / лленч.к? Чён-чён туса = вул = инче ёнсёртран т.л пулма тая: й н. хакпа сутён илме тыя = ук? Юлташпа кала = са чуна у = атён: ч.р ня лёплантаратён: ёс-хакёла пуянлататён? (.) Юлташ вёў — эс. телейс.р Чухно сану ёраскал паракан .: чирл. Чухно сыватса сиплекен .: хёрушлёха лекн. Чухно саншён хёй.н вёйне паракан = ывёх = ын »?
Лізавета Сяргеева? Куславкка район.нчи Кунэрт вётам шкул ?
Пир.н шкулта тая: клубра тая: библиотекёра тая тем.н Чухлей. т.лпулу Пулс иртет? Пуш уйёх.н 22-м.ш.нче ялти мадэль библиотекинче = ырав = ёсемпе манмалла сакавіка т.лпулу Пулс иртр.? Эпір Ева Лисинёпа: Сяргей Павловпа тата Галіна Матвеевёпа паллашрёмёр? Галіна Матвееван «Хамёркка» к.неки тёрёх інсцэніроўка лартса патёмёр? (.) Ева Лисинёна курсаць ЭП. піт. савёнтём? Ара: «+ ёкёр ч.лли» кала аўтар .- = цы-ха вёў? ЭП. = Ак калава мі = е Хут ку == уль вит.р вуласа тухман-шы; Ёна курсанах калаври х.р ачасен Тертл. тыя асаплё пурнё =. ку = умне теп.р Хут тухса тёч.? Вы = лёх = ул.сем Піркі піры асаннесем тыя Каласы панё-ха? Анчах = ёкёр татёк.н = е = сакавіка: т.пренч.к.н хакне калава вуласа тухнё хы == ён тата тая лайёхрах ёнлантёмёр? Апатыі = име лармассерен манён ку = умне іч. Айван х.р Ача тухса тёратч .: алёри = ёкёр татёкне в.сене парас килетч.?
Тавах сире: = ырав = ёсем: піры пурёнма: шутлама: = ут = анталёка юратма в.рентн.ш.н »?
Аляксандр Фядотаў. Юманайская САШ Шумерлинского раёна.
«Цяпер у руках я трымаю кніжку вершаў Л.К. Кадкина «Дзяцінства на гару спяшаецца». На Чувашская мова яе пераклала Г.А. Матвеева. Якія выдатныя вершы для дзяцей! Усе яны пра нашу матухне-прыродзе: о сямікаляровую вясёлцы-дузе, якая з’явілася пасля вясёленькага дажджу, спевакі-Скварцоў, якія вярнуліся вясной у родныя краі, модніца-вароны, фарсіў у сарафанах па зямлі, воображалках-Галко, ня якія адстаюць ад крумкач, Баб’ім леце, залатой восені, якая багатая рознакаляровымі фарбамі, аб зімовай прыгажосці, аб старым маленькім цвыркуноў-музыканта, што выконвае свае песенькі ўсю ночку напралёт …
Гэтая кніжка прасякнута вялікай любоўю да дзяцей і нашай прыродзе. Думаю, што такія выдатныя вершы для дзяцей мог напісаць чалавек, які, па-першае, вельмі любіць дзяцей, гэты маленькі народ, па-другое, той, які любіць прыроду і ўмее адчуваць яе ўсёй душой і сэрцам. Бо прырода — гэта казачны свет. Азірніцеся вакол, паглядзіце пад ногі: усюды жыццё, таямнічая і дзіўная. Яна служыць нам, яна радуе нас. Толькі мы павінны любіць і ахоўваць гэты загадкавы свет … »
Вера Патапава. САШ №2 г. Шумерля.
Нядаўна ў бібліятэцы ў мае рукі трапіла кніга Алены Енькка «Апавяданне аб Чувашыі». Мяне зацікавіла вокладка кнігі, дзе маляўніча намаляваны людзі ў Чувашскай касцюмах, старадаўняя посуд, музычныя інструменты.
Я ведаю, што Чувашская народ мае багатае гістарычнае мінулае.
Па нацыянальнасці мае бацькі чувашы. На ўроках чувашскага мовы мы вывучаем гісторыю і культуру роднага краю. Прэзідэнт Чувашыі Міхаіл Ігнацьеў ў адным з сваіх выступаў сказаў: «Для чалавека самым блізкім і родным з’яўляецца родная мова … Родная мова — вялікая і ўнікальная каштоўнасць, якая адлюстроўвае багатую культуру народа». (…)
Калі ўбачыла гэтую кнігу, я так узрадавалася, што адразу пачала чытаць. На першай жа старонцы ўбачыла куфар, як у маёй бабулі. У куфрах бабуль захоўваюцца сведчанні нашай гісторыі. Гартаючы кнігу, усё больш і больш даведаешся гісторыю чувашскага народа. Мяне вельмі здзівіла, што воінскія званні старажытных булгар вызначаліся па падвесных папружкам і упрыгожванням на паясах. У цяперашні час ўпрыгожвання страцілі сваё ранейшае прызначэнне. (…) З гэтай жа кнігі я даведалася, што зямлю аралі цяжкімі плугамі, для паўторнай апрацоўкі выкарыстоўвалі лёгкія прылады, а пазней — саху. Прыбіралі хлеб сярпамі, косамі. Малолі, карыстаючыся ручнымі млынамі. Мы ўсе павінны ведаць, што хлеб дастаецца і зараз нялёгка ».
Арцём Мамуткин. Комсомольская САШ №1.
«Стагоддзе — ваўкадаў … Для мяне гэта было пустым гукам, пакуль я не пазнаёміўся з расповедам нашага земляка Генадзя Максімава« Грамата Сталіна ». Цяжка паверыць, што падобнае адбывалася ў нашай краіне. Таталітарная сістэма абвясціла вайну духоўнай свабоды чалавека.
Герой аповеду — бацька двух сыноў, які атрымаў грамату, падпісаную прозвішчам «Сталін», павесіў яе на самае пачэснае месца. Страх перад веліччу Сталіна чэпка трымае яго. Перад гэтай граматай ён ўставаў па стойцы «смірна», станавіўся бязвольным, «як патрапіла у сілы птушачка».
. Гэтая гісторыя настолькі мяне ўсхвалявала, што я мімаволі ўспомніў свайго дзеда, яго сям’ю. Гісторыя іх сям’і напрамую была звязана са сталінскім рэжымам. Дзядуля нарадзіўся за два дні да вайны. У сям’і было сем дзяцей, яшчэ трое засталіся на апеку ад памерлай сястры. Дзесяць ратоў! За адзін сказ, сказанае ў роспачы бацькам майго дзядулі, Барысам Сямёнавічам: «Норма здачы хлеба вялікая, як сям’ю пракарміць?», Яго асудзілі як ворага нарду … »
Ларыса Бялова. Гімназія №1 г. Чебоксары.
У маіх руках кніга пад назвай «Чувашская легенды і казкі» — унікальны, на мой погляд, выпуск Чувашскага кніжнага выдавецтва, які распаўсюдзіў гэтую кнігу па роднай Чувашыі. Легенды, што я чытаю зараз, у дзяцінстве мне распавядала мая маці, а маці — бабуля, бабулі — прабабуля. Так, перадаючыся з вуснаў у вусны, яны дайшлі да нашых дзён. Гэтыя легенды сабралі ўсю эпоху, культуру, гісторыю, звычаі і традыцыі ў велізарны культурны скарбніца народа, як бабуля свае ўборы ў старадаўні куфар.
Нягледзячы на развіццё найноўшых тэхналогій, кніга была і будзе лепшым сябрам для чалавека. Праблемы ў старых казках актуальныя і ў сучасным свеце. У дадатак да ўсяго, легенды і казкі даюць магчымасць акунуцца ў гісторыю чувашскага народа, лепш спазнаць свет, у якім жылі нашы продкі «.